Een onderzoeksprogramma voor de Green Deal Voedselbossen

Het veronderstelde potentieel aan maatschappelijke en economische waarden van voedselbossen vraagt om een degelijke wetenschappelijke onderbouwing. Bestaande en nieuwe kennis kan dan blijven dienen als basis voor een verantwoorde ontwikkeling van voedselbossen op verschillende schaalniveaus en in verschillende situaties. Hiervoor is het nodig een onderzoeksprogramma op stellen die een bundeling van bestaande onderzoeksresultaten en een voorstel voor nieuw onderzoek omvat.

3 langere termijn hoofdthema’s

De drie hoofdthema’s voor de langere termijn van het onderzoeksprogramma zijn:

  1. Het systeem; verduurzamen van landgebruik
  2. Monitoring; herstel & behoud van natuur & landschap in Nederland
  3. Verdiencapaciteit; sociaaleconomisch perspectief voor Nederland

 7 aandachtsgebieden

 Voor de komende vier jaar worden onderstaande aandachtsgebieden onderscheiden:

  1. Inventariseren praktijkervaring en wetenschappelijke kennis (uit binnen- en buitenland).
    1. Biotische aspecten (o.a. biodiversiteit, bodemleven, ecologische functionaliteit)
    2. Abiotische aspecten (o.a. bodem, water, microklimaat)
    3. Gezondheid, zorg en sociaalmaatschappelijke waarde
  2. Makelen; kortlopende praktijkvragen matchen met (student)onderzoekers
  3. Webportaal; verzamelen van relevant onderzoek en publicaties en bestaande en nieuwe voedselbosinitiatieven in cijfers en beelden
  4. Identificeren van kennisleemten in praktijk & wetenschap
  5. Onderwijs; curricula ontwikkeling (MBO, HBO, WO)
  6. Community building
  7. Governance; wet & regelgeving
  8. Financiering; naast financiering voor standaardisatie van monitoring, data-analyse, gegevensontsluiting en vertaling naar praktijk en beleid ook financiering voor praktijkondersteuning

Beschikbaar relevant onderzoek wordt onder Publicaties met daarbij een korte toelichting op de website gezet.

Contact

Jeroen Kruit

Jeroen Kruit
Wageningen Environmental Research

Roos Nijpels

Roos Nijpels
Both ENDS

Nationaal monitoringsprogramma voedselbossen

In voedselbossen wordt voedselproductie met natuurontwikkeling gecombineerd. Er wordt beweerd dat voedselbossen de bodemgezondheid bevorderen, een groot waterbufferend vermogen hebben, veel CO2 opslaan, de biodiversiteit verhogen, een hoge veerkracht hebben, er weinig onderhoud voor nodig is terwijl de oogsten op termijn hoog zijn, de kwaliteit van de leefomgeving verhogen en daarmee de mentale gezondheid bevorderen, en de sociale cohesie verhogen.

Deze claims zijn gebaseerd op theorie en praktijkervaring met natuurlijke ecosystemen, vergelijkbare hoog-diverse voedselsystemen in de tropen en een steeds groter wordende stapel van anekdotisch bewijs van voorbeelden in gematigde zones. Er is echter nog geen robuust,gestandaardiseerd en systematisch onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van voedselbossen als serieuze landbouwmethode in gematigd gebied. Daarom is nu het Nationaal Monitoringsprogramma Voedselbossen (NMPV) opgezet, zodat de ontwikkeling van ieder voedselbos (volgens Green Deal definitie) op dezelfde manier kan worden gemeten en robuuste, wetenschappelijke analyses kunnen worden uitgevoerd om te onderzoeken of en in welke mate alle claims waar zijn.

Voor de economische en sociale indicatoren is een data-invoertool nodig, die het mogelijk maakt snel en makkelijk data in te voeren, aangezien het om veel meer opnamemomenten door het jaar heen gaat. Deze tool wordt nu ontwikkeld en gaat getest worden in 2020. Bij de eerst volgende bijeenkomst wordt de tool toegelicht en worden afspraken gemaakt over de frequentie en precisie van de monstername, waarna deze in gebruik kan worden genomen door iedereen die aan het programma deelneemt.

Meedoen?

Het Nationaal monitoringsprogramma is eind 2019 gelanceerd en in het eerste jaar nemen ongeveer 20 voedselbossen deel aan het programma. Een deel van deze voedselbossen brengt eigen financiering in voor de kosten die gepaard gaan met de monitoring (begeleiding en labtesten). Ongeveer 15 voedselbossen kunnen gefinancierd worden vanuit een startsubsidie. Voedselbossen die voldoen aan de green deal definitie en eigen financiering hebben, kunnen in de loop van 2020 aanhaken. Voedselbossen die geen financiering kunnen inbrengen kunnen na de eerste periode aanhaken bij de monitoring van indicatoren die op eigen kracht uitgevoerd kunnen worden. Hiervoor moeten echter eerst de systemen en handleiding uitgewerkt worden. Wanneer dit beschikbaar is, zal het op deze site gepubliceerd worden.

Publicaties

Voedselbossen van belang voor biodiversiteit

J.Breidenbach, E.Dijkgraaf, B.Rooduijn, R.Nijpels-Cieremans, A.Strijkstra |  De Levende Natuur | mei 2017

Onderzoek naar natuurwaarden toont verrassend positief resultaat voor voedselbos Ketelbroek.

Voedselbos Ketelbroek: een zegen in de drup? Waterbalans van voedselbos Ketelbroek

L.Siepel, D.Velthuis, W.Zondergeld, W.Schimmel | Van Hall Larenstein Velp | juli 2018

Een ‘watertoets’ voor Waterschap Limburg geeft een indicatie van het belang van voedselbossen voor een betere waterhuishouding.

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

studenten van Wageningen University | EcoVredeGaard & Wageningen Environmental Research| maart 2018

In dit onderzoek is een methodologie ontwikkeld om de waarden van ecosysteemdiensten van voedselbossen te monitoren. Meet methodes worden besproken voor biodiversiteit, koolstof vastleggen, bodem ontwikkeling en waterkwaliteit. Klik op de titel om het onderzoek te lezen.